Người Lưỡng Hà xây dựng ziggurat như thế nào và mục đích của họ là gì?

Việc xây dựng ziggurat là một kỳ công kỹ thuật đáng kinh ngạc, đặc biệt khi nhớ rằng người Lưỡng Hà không có đá để xây. Lõi của ziggurat được xây dựng từ hàng triệu viên gạch bùn phơi nắng (sun-dried mud brick) – một vật liệu rẻ tiền và dễ sản xuất nhưng không bền. Để tăng cường độ chắc chắn, cứ sau mỗi sáu lớp gạch, người xây dựng sẽ đặt một lớp chiếu cói và đất cát. Bên ngoài, toàn bộ cấu trúc được bao phủ bởi lớp gạch nung lò (baked brick) được gắn kết bằng bitum (một loại nhựa đường tự nhiên) để tạo bề mặt chống thấm.

Các kiến trúc sư Lưỡng Hà cổ đại đã giải quyết vấn đề độ ẩm một cách thông minh. Vì lõi gạch bùn sẽ giữ ẩm hoặc khô tùy theo mùa, họ đã tạo ra các lỗ thông hơi xuyên qua lớp gạch nung bên ngoài cho phép nước bay hơi từ lõi. Ngoài ra, hệ thống thoát nước được xây dựng vào các tầng bậc của ziggurat để dẫn nước mưa mùa đông đi.

Mỗi ziggurat thường có từ hai đến bảy tầng, mỗi tầng nhỏ hơn tầng bên dưới, tạo thành hình kim tự tháp bậc thang. Các tầng thường được sơn hoặc phủ gạch men với màu sắc khác nhau – có thể có ý nghĩa chiêm tinh. Đôi khi các vua chúa còn khắc tên mình lên những viên gạch men này. Các cầu thang bên ngoài – thường là ba cầu thang ở mặt trước hoặc một cầu thang xoắn ốc bao quanh – cung cấp lối lên đỉnh.

Nhưng mục đích của ziggurat là gì? Không giống như kim tự tháp Ai Cập được xây làm lăng mộ, ziggurat là nơi thờ phụng sống động. Trên đỉnh mỗi ziggurat là một ngôi đền dành riêng cho vị thần bảo trợ của thành phố. Người Lưỡng Hà tin rằng các vị thần sống ở trên cao, trên núi thiêng. Vì đồng bằng Lưỡng Hà không có núi, ziggurat trở thành “núi nhân tạo” – một cách để nâng thầy tu cao lên, đến gần hơn với cõi trời, nơi họ có thể giao tiếp với các vị thần.

Ziggurat cũng là trung tâm kinh tế của thành phố. Dân chúng mang thặng dư nông nghiệp đến đền thờ và nhận lại khẩu phần thức ăn thường xuyên. Do đó, đến ziggurat không chỉ là tìm kiếm sự nuôi dưỡng tinh thần mà còn là cả vật chất.

Từ góc nhìn tôn giáo, ziggurat thể hiện niềm tin rằng đền thờ là “cung điện của thần linh” và vua là “đại diện của thần trên trái đất”. Thuật ngữ Babylon chỉ cung điện, “ekallu” (nhà lớn), trở thành từ “hekhal” trong tiếng Hebrew – một trong những tên gọi của thánh đường của Chúa ở Jerusalem – cho thấy ảnh hưởng sâu rộng của khái niệm này.