Người Nhật tổ chức lễ tôn giáo như thế nào?

Matsuri không chỉ là nghi lễ tôn giáo trang nghiêm mà còn là lễ hội cộng đồng, biểu tượng diễn văn hóa, và dịp tổng hợp của toàn thể làng mạc hay thành phố. Ước tính có hơn 300.000 matsuri được tổ chức hàng năm trên khắp Nhật Bản – từ những lễ hội nhỏ của đền thờ địa phương chỉ thu hút vài trăm người đến những đại lễ quốc gia như Gion Matsuri ở Kyoto với hàng triệu du khách. Mỗi matsuri là sự pha trộn độcđộc của Thần đạo, Phật giáo, tín ngưỡng dân gian, và yếu tố giải trí thế tục, thể hiện bản chất chiết trung của tôn giáo Nhật.

Trung tâm của hầu hết matsuri Thần đạo là mikoshi (神輿) – kiệu thần linh, một vương miện thờ di động được trang trí công phu chứa shintai (thân thể thần) – biểu tượng vật lý của kami. Trong matsuri, kami được mời rời khỏi đền thờ bình thường và được đón qua khu phố trên mikoshi do hàng chuối đến hàng trăm người vòngg, kèm theo tiếng hô hô nhịp nhàng “Wasshoi! Wasshoi!” Đây không phải chỉ là Cuộc chiến mà là một hành động tôn giáo: kami đang tuần tra lãnh thổ của mình, ban cường cho cộng đồng, thanh tẩy vùng đất, và tiếp tục nhận cảm cảm tạ từ người dân. Trong một số matsuri như Kanamara Matsuri ở Kawasaki, mikoshi có hình dạng bạo lực phản ánh các cạnh sinh sản và mỡ màu của tín ngưỡng dân gian. Công việc mikoshi là một đặc quyền và trách nhiệm, thường được thực hiện trong các Hiệp hội địa phương (kumi hay chōnaikai) luân phiên đảm nhận.

Các yếu tố điển hình của matsuri bao gồm: yatai hay dashi (屋台/山車) – xe chiến hành được trang trí cầu kỳ, normal cao hàng mét với búp bê, đèn lồng và hoa văn tinh sau; truyền thống âm nhạc với trống taiko vang vang, rung fue thanh thoát, và chuông suzu leng keng; múa truyền thống như kagura (神楽 – múa thần thánh) do tư tế hoặc nghệ nhân thực hiện, hay múa Bon Odori trong lễ Obon; gian hàng đường phố (yatai) bán đồ ăn lễ hội như takoyaki, yakisoba, kakigōri (đá bào), và taiyaki; pháo hoa (hanabi – 花火) rực rỡ thường kết thúc nhiều matsuri mùa hè. Dân dân mặc yukata (浴衣) – kimono mùa hè nhẹ nhàng – tạo nên khung cảnh truyền thống tuyệt đẹp.

Các matsuri quan trọng nhất bao gồm: Hatsumode (初詣) – viếng đền đầu năm để cầu phúc cho năm mới; Setsubun (節分) vào đầu tháng 2 với nghi lễ ném đậu để quỷ quái; Hinamatsuri (雛祭り – Lễ hội con gái) vào ngày 3/3 với biểu tượng búp bê truyền thống; Hanami (花見) thính hoa anh đào vào mùa xuân – mặc dù không phải là matsuri chính thức nhưng có yếu tố tâm linh gắn với ý thức về vô thường; Tanabata (七夕) vào ngày 7/7 kỷ niệm chuyện cổ tích về hai ngôi sao; Gion Matsuri ở Kyoto kéo dài cả tháng 7 với xe dashi; Obon (お盆) vào giữa tháng 7 hoặc 8 để tưởng niệm tổ tiên với múa Bon Odori và đèn lồng; Shichi-Go-San (七五三) vào ngày 15/11 chúc mừng trẻ em 3, 5, 7 tuổi. Mỗi matsuri không chỉ là sự kiện tôn giáo mà còn là dịp để cộng đồng khẳng định bản sắc, truyền thống được tái sinh và mối liên kết xã hội được củng cố.