Tên gọi “arabesque” xuất phát từ tiếng Pháp, dựa trên từ tiếng Ý “arabesco” nghĩa là “theo phong cách Ả Rập”, mặc dù bản thân nghệ thuật này có nguồn gốc từ các truyền thống trang trí thực vật của nhiều nền văn minh cổ đại mà Hồi giáo đã tiếp thu.
Điều làm cho arabesque của Hồi giáo trở nên độc đáo và khác biệt với các trang trí thực vật của các nền văn hóa khác chính là tính tương ứng vô tận của nó và khả năng mở rộng vượt ra ngoài giới hạn thực tế. Một họa tiết arabesque không có điểm bắt đầu hay kết thúc rõ ràng – nó như một dòng sông tuôn chảy mãi, một vòng xoắn liên tục của lá cây, hoa và cành nhánh được cách điệu hóa.
Các họa tiết này thường được xây dựng từ những hình dạng cơ bản như lá cọ (palmette), lá nho, hoa sen và thân cây uốn cong. Nhưng trong tay các nghệ nhân Hồi giáo, những yếu tố tự nhiên này được biến đổi thành những dạng trừu tượng, thoát ly khỏi bản chất vật lý của chúng để trở thành biểu tượng cho cái vĩnh hằng.
Ở cung điện Alhambra, arabesque được kết hợp hoàn hảo với họa tiết hình học và thư pháp, tạo nên một bộ ba hài hòa. Các họa tiết này tạo thành một hệ thống phân cấp ba tầng, trong đó hình học thường được đặt ở phía dưới (trên sàn hoặc phần thấp của tường) như nền tảng, arabesque ở phần giữa tượng trưng cho thế giới tự nhiên, và thư pháp ở trên cao đại diện cho lời Thượng Đế.
Trong nghệ thuật sách, arabesque (hay Islimi trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Tư) được sử dụng để trang trí các tiêu đề thư pháp và trong các shamsah (những “mặt trời nhỏ” hình cọ) dùng để phân tách các câu văn bản. Nổi tiếng nhất là cách chúng được đan xen với họa tiết hình học để tạo ra những trang đầu sách đẹp mắt trong Qur’an.
- Một số yếu tố chung thường thấy trong nghệ thuật Hồi giáo
- Tôn giáo ảnh hưởng như nào đến chủ đề và phong cách nghệ thuật Hồi giáo?
- Các nền văn hóa đã ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của nghệ thuật Hồi giáo
- Một số đặc điểm đáng chú ý của kiến trúc Hồi giáo
- Các họa tiết hình học có tầm quan trọng như thế nào trong nghệ thuật Hồi giáo?
- Thư pháp được sử dụng như thế nào trong nghệ thuật Hồi giáo?
Một biến thể đặc biệt của arabesque là Khatai – những cành cây như sợi dây mà trên đó hoa, nụ, lá và cành nhánh nằm. Một số người tin rằng những thiết kế này được mang từ Trung Quốc trong thời kỳ Mông Cổ, nhưng sự tiến hóa của các thiết kế hoa văn qua các thời kỳ từ Achaemenid đến nay cho thấy những họa tiết này đã được sử dụng và phát triển dần dần, phản ánh mối quan hệ chính trị, văn hóa và thương mại giữa các nền văn minh ở châu Á.
