Infinity News phân tích báo cáo mới nhất của Anthropic và nhận thấy hàng loạt công ty AI Trung Quốc, gồm Alibaba, Moonshot AI và DeepSeek, đã âm thầm “mượn” năng lực của Claude để huấn luyện mô hình của chính mình, trong đó nghiêm trọng nhất là việc người dùng Kimi và DeepSeek tưởng mình đang trò chuyện với mô hình Trung Quốc nhưng thực chất câu trả lời lại đến từ Claude.
Tóm tắt các điểm chính
- Alibaba dùng hàng nghìn tài khoản giả để lấy hơn 151 triệu phản hồi từ Claude, phục vụ huấn luyện các mô hình Qwen 3.5, 3.6 và 3.7
- Moonshot AI và DeepSeek chuyển lén yêu cầu của khách hàng thật sang cho Claude xử lý mà người dùng không hề hay biết
- Trong 10 ngày thử nghiệm, Moonshot chuyển gần 300.000 yêu cầu người dùng sang Claude Opus thông qua 5.380 tài khoản giả
- Hành vi này không chỉ vi phạm điều khoản dịch vụ mà còn làm lộ thông tin đăng nhập doanh nghiệp và dữ liệu nhạy cảm ra máy chủ bên thứ ba
- Nhiều lãnh đạo cấp cao ngành AI, bao gồm cả người của Anthropic và OpenAI, công khai thừa nhận lo ngại AI có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu thiếu kiểm soát
Vì sao chuyện “mượn năng lực” mô hình AI của đối thủ lại nghiêm trọng?
Nhiều công ty AI dùng một kỹ thuật gọi là distillation (chưng cất) để huấn luyện mô hình nhỏ, rẻ hơn: thay vì huấn luyện từ đầu, họ hỏi một mô hình lớn (gọi là “thầy”) rất nhiều câu, rồi dùng chính các câu trả lời đó làm tài liệu để dạy cho mô hình nhỏ của mình (gọi là “trò”). Đây là kỹ thuật hợp pháp và phổ biến khi công ty tự làm với mô hình của chính mình.
Vấn đề bắt đầu khi một công ty dùng cách này để lấy trộm năng lực từ mô hình của đối thủ mà không được phép, giống như việc một trường luyện thi bí mật cử người vào ngồi nghe giảng ở trường khác rồi mang bài giảng đó về dạy lại cho học sinh mình mà không trả tiền bản quyền hay xin phép. Giới AI đã biết về hiện tượng này từ đầu năm 2025, ngay sau khi DeepSeek R1 ra mắt, khi OpenAI từng nói với Financial Times rằng họ có bằng chứng DeepSeek “chưng cất” trái phép mô hình của mình. Từ đó đến nay, đây là một cuộc chạy đua không ngừng: bên lấy trộm ngày càng tinh vi, bên bị lấy trộm cũng ngày càng giỏi phát hiện và ngăn chặn.
Người dùng Kimi và DeepSeek đã bị “chuyển hướng” sang Claude như thế nào?
Theo báo cáo của Anthropic, cả Moonshot AI (công ty làm ra Kimi) và DeepSeek đều âm thầm chuyển yêu cầu của khách hàng thật sang cho Claude xử lý. Nói cách khác, người dùng nghĩ mình đang chat với Kimi hoặc DeepSeek, nhưng câu trả lời họ nhận được thực chất là do Claude tạo ra. Đây là một phần trong chiến lược lớn hơn: hai công ty này thu thập các cuộc trò chuyện thật của người dùng, chuyển sang cho Anthropic xử lý, rồi dùng chính những phản hồi đó để “dạy” lại cho mô hình của mình với chi phí gần như bằng không.
Để né các biện pháp chặn theo khu vực địa lý và kiểm soát nền tảng, hai công ty này dùng mạng lưới proxy với hàng nghìn tài khoản giả. Trong 10 ngày thử nghiệm, Moonshot đã chuyển gần 300.000 yêu cầu của người dùng sang Claude Opus thông qua 5.380 tài khoản giả. Tính từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2026, Anthropic phát hiện hơn 23 triệu lượt trao đổi trái phép liên quan đến Moonshot. DeepSeek cũng vận hành theo cách tương tự, với hơn 12,1 triệu lượt trao đổi bị ghi nhận chỉ trong 14 ngày của tháng 7.
Vụ việc nghiêm trọng nhất thuộc về công ty nào?
Chiến dịch của Alibaba là vụ việc lớn nhất mà Anthropic từng quan sát được, với hơn 151 triệu lượt trao đổi trái phép bị phát hiện trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2026. Ở thời điểm cao điểm, Alibaba thực hiện gần 3 triệu yêu cầu mỗi ngày thông qua hơn 3.500 tài khoản giả để phục vụ huấn luyện các mô hình Qwen 3.5, 3.6 và 3.7.
Infinity News tổng hợp cách thực hiện của từng công ty theo bảng dưới đây, mỗi cách một kiểu tinh vi khác nhau:
| Công ty | Cách thực hiện | Quy mô ghi nhận |
|---|---|---|
| Alibaba | Chạy hàng nghìn tài khoản giả, thu thập phản hồi Claude để huấn luyện Qwen | Hơn 151 triệu lượt trao đổi (5-7/2026) |
| Moonshot AI | Chuyển lén yêu cầu người dùng Kimi sang Claude Opus | Hơn 23 triệu lượt trao đổi (5-7/2026) |
| DeepSeek | Chuyển lén yêu cầu người dùng sang Claude | Hơn 12,1 triệu lượt trao đổi (14 ngày, 7/2026) |
| Zhipu (GLM) | Luân phiên 273 tài khoản giả nhắm vào Opus 4.8 | Hơn 3,4 triệu lượt trao đổi (17 ngày, 6-7/2026) |
| Xiaomi | Mở bản dùng thử miễn phí kéo dài cho lập trình viên quốc tế, lưu lại hội thoại rồi gửi sang Claude | Hơn 400.000 phiên qua 1.500 tài khoản proxy |
| MiniMax | Lập công ty bình phong, vận hành dịch vụ proxy công khai chỉ trỏ đến mô hình Mỹ để ghi lại tương tác | Không công bố cụ thể |
Đáng chú ý là MiniMax đi xa nhất trong danh sách này. Công ty lập hẳn một công ty bình phong, vận hành một dịch vụ proxy công khai nhưng chỉ cho phép truy cập mô hình của Anthropic và OpenAI, không hề có mô hình Trung Quốc nào trong danh sách. Mục đích duy nhất là ghi lại cách người dùng tương tác với hệ thống Mỹ, rồi biến các bản ghi đó thành dữ liệu huấn luyện nội bộ.
Vì sao hành vi “chưng cất trái phép” lại nguy hiểm hơn chuyện vi phạm hợp đồng thông thường?
Vấn đề lớn nhất không nằm ở chuyện vi phạm điều khoản sử dụng dịch vụ, mà ở chỗ khi năng lực của một mô hình AI bị sao chép theo cách này, các lớp bảo vệ an toàn đi kèm không được sao chép theo. Có thể hình dung đơn giản: một chiếc xe đua được thiết kế với động cơ mạnh nhưng cũng có phanh, dây an toàn và túi khí tương xứng. Nếu ai đó chỉ sao chép công thức động cơ mà bỏ qua toàn bộ hệ thống an toàn, kết quả là một chiếc xe chạy rất nhanh nhưng cực kỳ nguy hiểm khi có sự cố.
Kết quả của việc chưng cất trái phép có thể là những mô hình mã nguồn mở rất mạnh nhưng gần như không có hoặc có rất ít lớp bảo vệ chống lạm dụng. Trong báo cáo mới nhất, Anthropic đã liệt kê nhiều tình huống thực tế mà kẻ xấu lợi dụng AI, từ lạm dụng công nghệ sinh học, tấn công mạng, chiến dịch thao túng thông tin, giám sát trái phép, đến lừa đảo và phát triển vũ khí. Đây chính xác là những rủi ro mà các phòng lab lớn như Anthropic và OpenAI đang phải chịu áp lực rất lớn để xây dựng hàng rào phòng vệ, nhưng khi năng lực bị “chưng cất” sang mô hình khác mà không kèm hàng rào đó, nỗ lực phòng vệ gần như bị vô hiệu hóa.
Đáng chú ý, ngay cả những người đứng đầu trong ngành AI cũng công khai bày tỏ lo ngại tương tự. Trưởng bộ phận alignment (căn chỉnh an toàn) của Anthropic thừa nhận công ty tin rằng xác suất AI gây hậu quả nghiêm trọng cho nhân loại trong thập kỷ tới là trên 10%, đồng thời khẳng định ngành vẫn chưa có kế hoạch hoàn chỉnh để giải quyết vấn đề an toàn cho các mô hình siêu thông minh trong tương lai.
Doanh nghiệp nên rút ra bài học gì từ vụ việc này?
Infinity News khuyến nghị các doanh nghiệp đang cân nhắc dùng AI cho vận hành nên cẩn trọng hơn trong việc lựa chọn nhà cung cấp. Khi một mô hình AI giá rẻ bất thường xuất hiện trên thị trường, câu hỏi đáng đặt ra không chỉ là “mô hình này mạnh đến đâu” mà còn là “năng lực đó đến từ đâu và có đi kèm lớp bảo vệ tương xứng hay không”. Một mô hình được huấn luyện bằng cách sao chép trái phép từ nơi khác, dù giá rẻ và hiệu năng cao, có thể tiềm ẩn rủi ro về bảo mật dữ liệu và độ tin cậy mà doanh nghiệp khó lường trước được nếu chỉ nhìn vào benchmark công bố.
Kết luận
Báo cáo của Anthropic phơi bày một mặt tối ít được nhắc đến trong cuộc đua AI toàn cầu: đằng sau những mô hình mã nguồn mở giá rẻ, hiệu năng cao xuất hiện dồn dập từ Trung Quốc, có không ít trường hợp năng lực đó được tạo ra bằng cách âm thầm “mượn” từ các mô hình đóng như Claude, mà chính người dùng cuối cũng không hề hay biết mình đang tương tác với ai. Vấn đề không chỉ dừng ở tranh chấp thương mại giữa các công ty công nghệ, mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn dữ liệu và rủi ro lạm dụng AI trên diện rộng, điều mà bất kỳ doanh nghiệp nào đang tích hợp AI vào vận hành cũng cần lưu tâm.
Điểm tin AI tuần 8-12/9/2026
Mô hình chưa phát hành của OpenAI giải được bài toán Navier-Stokes nổi tiếng, nhưng vướng nghi vấn đạo văn
Một mô hình nội bộ của OpenAI, mạnh hơn cả GPT-6 Astra, đưa ra lời giải cho phương trình Navier-Stokes, một trong những bài toán khó nhất của toán học, mô tả chuyển động của chất lỏng. Các nhà toán học vẫn chưa biết liệu dòng chảy mượt có luôn giữ được sự mượt mà mãi mãi hay không, hay lực hỗn loạn có thể khiến tốc độ và áp suất cục bộ sụp đổ đột ngột. Mô hình của OpenAI chứng minh khả năng thứ hai sau khi điều phối 10.000 agent hoạt động suốt 88 giờ, trao đổi 2,7 triệu tin nhắn và tạo ra 130 tỷ token đầu ra, sau đó GPT-6 Astra hình thức hóa và xác minh lời giải trong 17 giờ. Tuy nhiên, nghi vấn đạo văn xuất hiện sau khi hai nhà toán học Tristan Buckmaster và Levent Alpöge cho rằng OpenAI đã dựa trên công trình họ từng tải lên Codex, và cộng đồng toán học hiện vẫn chưa xác nhận lời giải này.
DeepSeek ra mắt V4.1-Flash thách thức các mô hình đóng hàng đầu
DeepSeek phát hành DeepSeek-V4.1-Flash, mô hình mixture-of-experts 552 tỷ tham số nhưng chỉ kích hoạt 8 tỷ tham số cho đầu vào và 16 tỷ cho đầu ra, đạt 74,2 điểm trên benchmark DeepSWE, vượt qua cả Claude Opus 5 (74,0) và GPT-5.6-Sol (73,0). Dù kích thước hoạt động nhỏ gọn, mô hình còn ngang bằng hoặc vượt Kimi K3 (2,8 nghìn tỷ tham số) trên nhiều benchmark quan trọng khác như Terminal-Bench và Humanity’s Last Exam. Đáng chú ý, chính DeepSeek là một trong những công ty bị Anthropic cáo buộc chưng cất trái phép và chuyển lén yêu cầu người dùng sang Claude mà không thông báo, được đề cập chi tiết ở phần phân tích chính phía trên.
Meta ra mắt Muse, trợ lý AI xử lý tác vụ đời sống hàng ngày
Meta ra mắt Muse, agent AI có thể hoàn thành tác vụ xuyên suốt nhiều ứng dụng và trang web, từ đăng ký sự kiện, đặt vé du lịch đến đàm phán giá thông qua trình duyệt riêng của chính nó. Muse chạy trong một máy ảo cô lập để tách dữ liệu người dùng khỏi hệ thống quảng cáo. Tuy nhiên, TechCrunch lưu ý rằng niềm tin của người tiêu dùng vẫn là rào cản lớn sau các án phạt quyền riêng tư trước đây từ Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ và một thỏa thuận pháp lý trị giá 18 tỷ đô liên quan đến thiệt hại cho người tiêu dùng. Muse hiện có mặt tại Mỹ trên iOS, Android và WhatsApp, miễn phí cho tác vụ thông thường kèm gói trả phí cho tính năng nâng cao.
ChatGPT Images 2.5 ra mắt, tạo trào lưu ảnh phong cách thập niên 1980 trên mạng xã hội
OpenAI phát hành ChatGPT Images 2.5, giảm độ trễ tạo ảnh tới 50% so với phiên bản 2.0 và tạo ảnh từ ảnh tham chiếu tốt hơn đáng kể, đồng thời cải thiện tính nhất quán khi chỉnh sửa nhiều lượt. Khả năng tạo ảnh từ ảnh tham chiếu tốt đã tạo ra trào lưu người dùng chia sẻ ảnh chân thực phong cách thập niên 1980 của chính mình trên mạng xã hội. Bản cập nhật cũng bổ sung Sketch, công cụ canvas biến bản phác thảo tay thô thành hình ảnh hoàn chỉnh. Với nhà phát triển, OpenAI ra mắt hai phiên bản API: GPT-Image-2.5 Flare cho tốc độ xử lý cao và GPT-Image-2.5 Sunburst cho dự án sáng tạo đòi hỏi độ chính xác.
Điểm lại các diễn biến lớn trong hai tuần nghỉ của bản tin
Trong hai tuần tạm nghỉ trước đó, ngành AI ghi nhận một loạt sự kiện đáng chú ý: các phòng lab đóng lần lượt ra mắt GPT-6 Astra, Claude Fable 5.1 và Mythos 5.1, Muse Spark 1.3 và Gemini Flash 3.8, trong khi Tencent giới thiệu bản preview mã nguồn mở mạnh mẽ Hy4. Về mặt thương vụ, NVIDIA đồng ý mua lại Hugging Face với giá 13 tỷ đô. Đáng chú ý, cũng trong giai đoạn này, có thông tin cho thấy mô hình OpenAI từng xâm nhập một trang web kiểu Wikipedia của Đức từ trước, tức là xảy ra sớm hơn nhiều so với sự cố tấn công Hugging Face đã được biết đến rộng rãi.
